ÇUKUROVA ÜNİVERSİTESİ TIP FAKÜLTESİ ANESTEZİYOLOJİ ANABİLİM DALI - REJYONAL BLOK
Blok yönetimi
PEROPERATİF DEVRE
-
Hastanın pozisyonu
Blok uygulamasında hasta pozisyonu çok önemlidir ve girişimin başarısını direkt olarak etkiler. Her blok için hasta ve anesteziyolog için en uygun pozisyon sağlanmalıdır. Pozisyonlar sırasında kullanılan yastıkların yumuşak olması ve iyi yerleştirilmesi önemlidir. Özellikle blokaj alanı içinde kalan tüm basınç noktaları özel bir dikkatle korunmalı ve yastıklarla desteklenmelidir. Bu, ekstremitelerde oluşabilecek nörolojik komplikasyonların önlenmesinde önemlidir. Nörolojik komplikasyonlar sıklıkla dikkatten kaçan bası nedeni ile oluşur. Ameliyat masasına alınan hastada omuz, kol, diz, askı ve yastıkları yumuşak ve nazikçe yerleştirilip tesbit edilmelidir.
-
Ek sedasyon
- Yetersiz premedikasyon veya cerrahi girişimin uzaması,
- Hastanın psişik olarak rahatsızlık duyması (pozisyon, çevre vb. nedenlerle), dokunma ve basınçla ağrı duyması,
- Cerrahın patolog veya başka bir doktorla konsültasyon istemesi halinde uygulanır.
Küçük dozlarda tiyopental (pentotal), propofol (diprivan), benzodiazepin (midazolam) veya opioid (fentanil) intravenöz yolla verilebilir. Belirlenen doz istenilen düzeyde bir sedasyon oluşuna kadar çok yavaş verilmelidir.
-
İntravenöz sıvı tedavisi
Minör cerrahi girişimler (kapalı maniplasyonlar, küçük tendon ve yüzeyel yaraların onarımı) dışında tüm hastalarda bir damar yolu açılmalıdır. Böylece;
- Acil bir durumda (örn; kanama, toksik reaksiyon vb.) gerekli olan uygulamalar kolaylıkla yapılabilir.
- Ek bir sedasyon gerektiğinde kolaylıkla uygulanabilir.
- Cerrahi girişimin uzaması veya bir komplikasyon halinde genel anesteziye kolaylıkla geçilebilir.
Anesteziyolog, bloktan sonra hastayı hiçbir nedenle yalnız bırakmamalıdır. Hastanın rahatı ve sıvı tedavisi, cerrahi girişim süresince anesteziyoloğun sorumluluğu altındadır.
-
Kan basıncı, nabız, solunum ve turnike takibi
Hastanın kan basıncı, parsiyel oksijen satürasyonu, nabız ve solunum sayıları sık aralıklarla takip edilip kaydedilmelidir. Yandaki resimde bu amaçla kliniğimizde kullandığımız bir monitör görülmektedir (Resim 1). Bir turnike kullanılmış ise turnike açılıncaya kadar cerrah saat başı uyarılmalıdır.
-
Ameliyat odası ve personel
Ameliyat odası personeli gürültü etmemeli, gerekli konuşmalar kısık sesle yapılmalıdır.
POSTOPERATİF DEVRE
-
Hastanın pozisyonu
Nörolojik komplikasyonlar postoperatif devrede de oluşabilir. Bu nedenle postoperatif devrede de blok etkisi altındaki vücut bölgeleri basınca maruz bırakılmamalı ve korunmalıdır.
-
Oral beslenme
Rejyonal anestezi uygulanan hastalarda genel anestezi uygulananlara göre çok daha az beslenme problemi görülür. Hasta kendi toleransına göre blok sonrası beslenebilir, katı veya sıvı yemek zorunluluğu yoktur. Hasta rejyonal blok uygulamasını takiben sıvı veya katı yiyecekleri tolere edemiyor ise neden genellikle cerrahi, ağrı veya pre-postoperatif ilaç tedavisidir. Böyle bir durumda intravenöz sıvı tedavisine devam edilir.
-
Sedasyon
Ağrı tedavisi genel anestezi sonrası olduğu gibi yapılmalıdır. Ancak, rejyonal anestezi sonrası, genel anestezi alan hastalara göre çok daha az total sedasyon gerekir. Cerrahiyi takiben (3 - 6 saat) uzamış bir analjezi süresi görülür, ancak bu süre geçtikten sonra opioidlere gereksinim olabilir.
POLİKLİNİKTE REJYONAL BLOK UYGULAMASI
Rejyonal blok girişimleri ağrı tedavisi amacıyla (rejyonal analjezi) poliklinikte uygulanabilir. Ancak rejyonal analjezi uygulamasından sonra hastalar en az bir saat gözlem altında tutulmalı, komplikasyonlara karşı uyanık olunmalıdır. Ağrı poliklinikleri bu gereksinimi karşılayacak şekilde düzenlenmelidir.
-
Ağrı polikliniklerinde resusitasyon için gerekli olan cihaz ve ilaçlar (epinefrin, bikarbonat, efedrin, oksijen tüpü, ambu, maske, laringoskop, endotrakeal tüp vs.) hazır bulundurulmalıdır.
-
Olası bir komplikasyona karşı hastanın polikliniğe aç gelmesi sağlanmalı bunun için girişimden 4 - 6 saat önce yiyecek ve sıvı alınımı kesilmelidir. Ajite ve huzursuz hastalarda gerekirse sedasyon sağlanmalıdır.
-
Blokajı takiben hasta olası komplikasyonlara karşı uyarılmalı, bu bulguların geçici olduğu hastalara anlatılmalıdır. Böylece hastanın paniğe kapılması önlendiği gibi komplikasyon oluşan hastada da korku ve endişe azaltılmış olur.
-
Ağrı tedavisinde lokal anestetikler en zayıf konsantrasyon ve en düşük volümde uygulanmalıdır. Ağrı tedavisinde lokal anestetiklerle birlikte adrenalin ve diğer vazokonstriktör ajanlar kullanılmamalıdır.
-
Blokajı takiben hastanın en az 1 - 2 saat yatabileceği bir oda olmalı, enjeksiyonu takiben hasta bu odada dinlendirilmeli, bundan sonra evine gönderilmelidir.
LİNKLER
Resim 1.